Strona Główna Szukaj Forum Linki Kontakt

DEMOKRYT


o Demokryt urodził się w Abderze, greckim mieście w Tracji, w V wieku p.n.e.

o Najczęściej za datę jego urodzin przyjmuje się rok 460 p.n.e, a śmierci 370 p.n.e. Daty te są jednak bardzo niepewne. Zależnie od źródeł jego narodziny umieszcza się wkrótce po 500 r., około 470 r., a także po 460 r., a śmierć niekiedy ok. 404 r. Od Diodora Syczylijczyka pochodzi informacja, że Demokryt żył 90 lat.

o Cała nasza wiedza o życiu Demokryta nie jest pewna i pochodzi z późniejszych przekazów. Na pewno był uczniem Leukipposa z Miletu. W poszukiwaniu wiedzy dużo podróżował po Wschodzie. Prawdopodobnie przebywał w Egipcie, był uczniem magów perskich i chaldejskich astrologów.

o Diogenes Laertios podaje, że Demokryt pozostawił 72 dzieła o bardzo zróżnicowanej tematyce, zajmował się między innymi biologią, etyką, fizjologią, filozofią, fizyką, medycyną, psychologią, logiką, matematyką, kosmologią, muzyką, polityką, teorią poznania, historią cywilizacji, techniką.

o Żadna z jego prac nie dochowała się do naszych czasów. Znamy tytuły przeszło 60 jego dzieł oraz około 300 domniemanych fragmentów z tych dzieł, cytowanych przez innych autorów.

o W oparciu o zasady sformułowane przez swojego nauczyciela Leukipposa, Demokryt stworzył filozoficzny system materializmu atomistycznego. Według Demokryta wszechświat składa się z niezmiennych, niepodzielnych fizycznie, nieskończenie licznych, posiadających rozmaite kształty i rozmiary (choć z reguły tak małych, że są niedostrzegalne) atomów (atom = niepodzielny), znajdujących się w ciągłym ruchu oraz próżni. Atomy są niezniszczalne i każdy z nich posiada własną masę. Jeśli jakieś ciało jest lżejsze od innego ciała, znaczy to, że zawiera w sobie więcej próżni. Atomy są połączone ze sobą systemem “haczyków” i “zaczepów”. Gdy jakieś ciało materialne ginie (np. umiera jakieś zwierzę), oznacza to, że ulegają zniszczeniu połączenia między atomami z których jest zbudowane, natomiast atomy zachowują się w całości i są używane do budowy innych ciał.

o We wszechświecie panuje określony porządek i wszelkie zjawiska podlegają ścisłej konieczności. Wszechświat jest nieskończony i zawiera wiele wciąż powstających i zanikających światów. Ustawiczny ruch atomów jest odwieczny, nie miał nigdy początku i nie został im nadany przez żaden czynnik zewnętrzny.

o Wiarę w bogów tłumaczył Demokryt dopatrywaniem się interwencji sił nadprzyrodzonych w takich niezwykłych i trudnych do wytłumaczenia zjawiskach, jak pioruny, trzęsienia ziemi czy zaćmienia Słońca czy Księżyca, potocznie uważanych za zwiastuny przyszłych wypadków. Był dość sceptycznie nastawiony do poznania za pomocą zmysłów. Doznania zmysłowe brał bowiem za stany umysłu, a nie wrażenia powstające pod wpływem rzeczywistych cech obserwowanych rzeczy. Od wiedzy opartej na postrzeganiu zmysłowym o wiele więcej cenił wiedzę opartą na rozumowaniu.

o Demokryt uważał, że człowiek ukształtował się kiedyś z “wody i mułu”. Duszę wiązał z umysłem, zbudowanym z okrągłych, gładkich, szczególnie ruchliwych atomów (zbliżonych do atomów ognia), występujących na przemian z atomami ciała. Uważał, że dusza umiera wraz z ciałem, wtedy atomy duszy rozbiegają się na wszystkie strony i mogą być użyte do budowy innej duszy.

o Głosił wyższość rozkoszy umysłowych (rozum) nad zmysłowymi (serce). Jeżeli zmysły podporządkują się umysłowi i spełniają jego polecenia człowiek ma szansę osiągnąć szczęście. W przeciwnym razie człowiek popada w ślepy upór, co sprowadza na niego udrękę i smutek. Podstawowe wady człowieka, które uniemożliwiają mu osiągnięcie szczęścia to chciwość i zazdrość. Szczęście było dla niego gwarantem przyjemności. Nigdy przyjemność nie będzie gwarantowała szczęścia. Umiar, rozwaga, samoograniczanie potrzeb, rozumne poznanie dobra prowadzi do zadowolenia i pogody ducha. Z tego powodu nazywano go w starożytności “śmiejącym się filozofem”.

o Twierdził, że w człowieku, jako mikrokosmosie, odbija się makrokosmos, że społeczeństwo ludzkie ukształtowało się na skutek potrzeby wzajemnej pomocy i konieczności harmonizowania sprzecznych interesów jednostek, że siłą napędową wszelkiego rozwoju ludzkości, między innymi w dziedzinie kultury, jest zaspokajanie istniejących potrzeb. Za idealny ustrój uważał demokrację, w której wybierani przywódcy byliby zarazem ludźmi górującymi intelektualnie nad rządzonymi.

o Demokryt uważał Ziemię jako płaską, mającą długość dwukrotnie większą od szerokości. Uważał, że niegdyś błąkała się ona po bezmiarach pustki wszechświata, ale obecnie tkwi nieruchomo dokładnie w jego środku. Nachylenie osi Ziemi w stosunku do zenitu próbował wyjaśnić mniejszym naciskiem na nią cieplejszego powietrza na południu niż zimniejszego na północy.

o Trzęsienia ziemi tłumaczył jako skutki zróżnicowanej zawartości wody w pustych przestrzeniach w jej wnętrzu, zależnie od tego czy wystąpił okres ulewnych deszczów czy suszy.

o Zjawiska magnetyczne wyjaśniał wzajemnym przyciąganiem się atomów.

o Twierdził, że na Księżycu są – podobnie jak na Ziemi – wyżyny i doliny, i że świeci on odbitym światłem słonecznym. W zakresie matematyki zajmował się głównie geometrią przestrzenną, a zwłaszcza zagadnieniami wzajemnych stosunków powierzchni rozmaitych brył – walców, stożków, graniastosłupów i ostrosłupów – o jednakowej powierzchni podstawy i tej samej wysokości.

o Poglądy Demokryta stanowiły najpełniej rozbudowany system materialistyczny starożytności, powiązany z deterministyczną teorią poznania, mającą sporo cech racjonalnych. Wywarły one spory wpływ na dalszy rozwój myśli ludzkiej i doczekały się kontynuacji przez abderską szkołę filozoficzną, której czołowymi przedstawicielami byli Metrodor z Chios, Hekajos i Bion z Abdery i Nauzytanes z Teos. Ten ostatni uczeń Demokryta był nauczycielem Epikura, który rozwinął niektóre myśli Demokryta, przyczyniając się do odnowy jego materializmu.

o Arystoteles, Teofast i Cycero uważali Demokryta za równie wielkiego filozofa jak Platon. Ten ostatni wszakże był jego zażartym przeciwnikiem,uważał jego dzieła za szkodliwe i zasługujące na zniszczenie, toteż całkowicie przemilczał jego poglądy. Zwycięstwo idealistycznej filozofii platońskiej, w późniejszych czasach zaakceptowanej przez chrześcijaństwo w postaci odpowiadającej potrzebom tej wiary, stało się przyczyną niemal całkowitego zaprzepaszczenia dorobku naukowego Demokryta. Wywarł on jednak istotny wpływ na sposób myślenia następnych pokoleń. Z relacji starożytnych wiemy, że pod względem stylu i jasności wykładu Demokryt nie ustępował Platonowi. Ocalałe w postaci cytatów w późniejszych pracach fragmenty dzieł Demokryta stały się przedmiotem żywego zainteresowania najwybitniejszych przedstawicieli filozofii materialistycznej w czasach nowożytnych.

 

początek strony

CYTATY


o

Książki są lekarstwem dla umysłu.


o

Nadzieje uczonych są pewniejsze niż bogactwa nieuków.


o

Życie bez radości jest jak długa podróż bez gospody.


o

Podziwiać należy wielkie czyny, a nie słowa.


o

Więcej warta jest przyjaźń jednego człowieka rozumnego niż wszystkich głupców.


o

Ludzie z przypadku uczynili mamidło, którym usprawiedliwiają swą własną głupotę.


o

Nie istnieje nic oprócz atomów i przestrzeni, wszystko inne jest opinią.


o

Spośród rzeczy przyjemnych, te radują najbardziej, które się zdarzają najrzadziej.


o

Chęć nadmiernych zysków powoduję utratę tego, co posiadamy.


o

Nie staraj się zrozumieć wszystkiego, bo wszystko stanie się niezrozumiałe.


o

Szlachetność lub podłość człowieka oceniamy nie tylko wedle jego czynów, ale także wedle jego intencji.


o

Wszystko, co istnieje we Wszechświecie, jest dziełem przypadku i konieczności.


o

Piękno cielesne nosi zwierzęce piętno, jeżeli w głębi nie ma umysłu.


o

Niecnego czynu nie ukryją piękne słowa, a oszczerstwa nie zabrudzą szlachetnego.


o

Człowiek ocenia się dobrze i źle nie tylko ze względu na to, co robi, ale także ze względu na to, czego chce.


o

Dobro i prawda są dla wszystkich ludzi te same - natomiast przyjemne jest dla jednego to, dla drugiego owo.


o

Jeżeli ci trudno zrozumieć pochwały, to uważaj je za pochlebstwa.


o

Ludzie stają się dobrzy przez ćwiczenie i praktykowanie dobroci, rzadko zdarza się człowiek dobry z natury.


o

Nie pragnij wiedzieć wszystkiego, ażebyś we wszystkim nie był nieukiem.


o

Przyjaciółmi nie są wcale wszyscy krewni i powinowaci, lecz ci, którzy myślą jednakowo o tym, co pożyteczne.


o

Wielu ludzi, którzy nie uczyli się nigdy rozumu, żyje rozumnie.


o

Zdarza się rozsądek u młodych i nierozsądek u starych, albowiem rozumnego myślenia uczą nie lata, lecz wczesne zdobywanie wiedzy i przyrodzone zdolności.


o

Naucz się wstydzić o wiele bardziej samego siebie niż innych.


o

Przyjmujemy dobrodziejstwa z myślą, że się odwdzięczymy większymi.


o

Żyjemy nie tak, jak chcemy, lecz tak, jak potrafimy.


o

początek strony     |    strona główna

Stronę wykonano za pomocą wolnego oprogramowania zawartego w pakiecie LINUX Mandriva 2005